Tumata Kokiri

“He tātai tangata ki te whenua ngaro noa. Tātai whetū ki te rangi mau tonu”

Mārakerake ana te kite atu i te ngaiotanga me te hangarau mōhiohio i te ao whakatere waka. Inā kē te atamai o te
whakaaro rautaki, o te tūtōhinga ānamata i roto i tēnei tū horopaki.
 
Nō mai anō, i te wā i kauria tonutia ngā wai koiora o Te Moana nui ā Kiwa e ō tātou mātua tūpuna, ko te tātai
arorangi tērā i arahi atu, mai tērā whenua tupu, ki tērā whenua tupu. Nā, kua kitea iho nei te tauritenga o te mahi
whakatere waka, ki tō te anga marautanga mō tēnei Kura. Waihoki rā, ka tapaina te anga whakaako nei ki
te ingoa, “Tūmatakōkiritia”. He kupu tapu ēnei nō te karakia o Ruawharo o te waka tapu o Tākitimu.
 
E ai ki ngā Kaiurungi Waka matua o ngā Waka Hourua a Ngahiraka mai Tawhiti me Te Aurere, ko te whāinga matua
o ngā tohunga o aua wā, he kimikimi i ngā paerangi hou, i ngā whēako hou, hei oranga mō te iwi (Nicholas & Nuku,
2014). Kāre pea e tawhiti atu i ngā āwherotanga o ēnei rā. Ko ngā whenua tupu e kōrerohia ake nei, ko ngā āheinga ka pā
mai ki a tātou, ao noa, pō noa. Ka kimihia, ka rangahaua, ka okea ururoatia.
 

He Waka Kaipupuri i te Mātauranga ō mua, ō muri.

Hei muri iho i te hekenga mai o ngā waka i Hawaiiki, i kawea mai e rātou te ihi, te wehi, te tapu, te wana me te mana o ngā mātauranga nō tuaukiuki, nō whāioio, nō tuawhakarere. Mai taua wā, ki ēnei rau tau tata nei, koia tonu rā te tikanga o ngā waka kua tāraia – arā, ko te kimi paerangi hou, kia pupuri ai ki ēnei taonga mātauranga me te whāngai i ēnei mōhiotanga ki ngā kaumoana me kī ko ngā tauira, me te hura i ngā kura huna kei ngā whenua tupu hou.
 
He Waka mō te Katoa, Ka mutu, ko te Waka Hourua he waka tangata, he waka whānau e puare ana ki te katoa. He rite anō hoki ki ngā uaratanga o te Whānau. Ko te waka, te ‘Whaea’. Ko te tohunga, te ‘Matua’. Tiakina te Whaea me te
Matua, ā, ka tāwharautia te katoa e rāua tahi.